Umówmy się – niektóre rysunki wykonawcze (zwłaszcza konstrukcji stalowych) potrafią pozostawić sporo do życzenia 😉
W praktyce warsztatowej i montażowej często spotykamy się z sytuacją, w której dokumentacja techniczna szczegółowo opisuje spoiny czołowe (BW – butt welds), natomiast spoiny pachwinowe (FW – fillet welds) są potraktowane po macoszemu. Czasem na rysunku pojawia się tylko symbol FW, bez wskazania grubości a, a bywa, że brakuje go całkowicie. Co w takiej sytuacji powinien zrobić wykonawca?
Jeśli nie chcesz czytać dalej:
Zwykle jest to:
- spoiny jednostronne: a=0,7t (grubość cieńszego elementu)
- spoiny dwustronne: a=0,5t (grubość cieńszego elementu)
Sprawdź, czy na pewno brakuje informacji
Na początek upewnij się, że rzeczywiście brak jest wymiaru spoiny. W niektórych przypadkach może być on podany w innym miejscu rysunku (np. w tabeli spoin, uwagach, specyfikacji). Czasem stosowane są też symbole graficzne „trójkąta prostokątnego” bez określenia grubości tej spoiny.
Uwagi projektanta/konstruktora
Najczęściej spotykamy komentarz: „Nieopisane spoiny wykonać jako spoiny pachwinowe (FW): jednostronne a = 0,7t lub dwustronne a = 0,5t cieńszego elementu.”
Przykład:
Łączymy blachę t1=12mm z kątownikiem t2=6mm, spoina dwustronna.
a: 0,5 x 6 mm = a3
Co ze spoinami czołowymi BW?
Spoiny czołowe (BW) należy wykonywać zgodnie z oznaczeniami na rysunku, a jeśli pojawia się ogólna uwaga, że nieoznaczone spoiny czołowe mają być wykonywane na pełen przetop – należy się do niej zastosować, mimo braku oznaczeń spoin.
Ponadto jeśli przy oznaczeniu spoiny np. znaku V nie ma żadnej liczby, oznacza to, że musisz spawać na pełen przetop.
🚨 Uwaga!
Nie można jednak zakładać „z automatu”, że nieoznaczone spoiny to FW.
Zastosowanie spoiny pachwinowej zamiast czołowej musi być jednoznacznie określone w dokumentacji – np. przez symbol, opis lub wyraźną uwagę projektową. W przeciwnym razie grozi to błędnym wykonaniem konstrukcji.
Zachowaj ostrożność – nie podejmuj decyzji na własną rękę
Będę się powtarzać jak katarynka, ale jest to bardzo ważne. Nigdy, ale to nigdy nie decyduj sam/-a o wielkości, typie spoin. Nie ponoś samodzielnie odpowiedzialności. Od tego jest konstruktor/projektant.
Brak informacji o grubości spoiny pachwinowej na rysunku to sygnał, że należy zachować szczególną ostrożność. Spoina pachwinowa pełni ważną rolę w przenoszeniu obciążeń, a jej niewłaściwy dobór może prowadzić do poważnych konsekwencji technicznych i prawnych. Zawsze staraj się bazować na dokumentacji, a w razie wątpliwości – konsultuj temat z odpowiednimi specjalistami.
Najlepszą praktyką w sytuacji braku wymiaru jest skontaktowanie się z projektantem konstrukcji, kierownikiem projektu lub technologiem odpowiedzialnym za proces.
To tyle na dziś,
Paulina Grabowska-Lisowska
Międzynarodowy Inżynier Spawalnik IWE, Inspektor badań VT2
Konsultant spawalniczy
Opracowuję WPS i kwalifikuje technologie spawania WPQR, egzaminuję spawaczy
Wdrażam i naprawiam systemy EN 1090, EN ISO 3834